valse schijn – de pop, bolesław prus (4)

door johan_velter

sfcdt_gedachtenis

Bolesław Prus, De pop, vertaald door Karol Lesman (Veen, 2015) :

[…] want je moet altijd enigszins uit de hoogte doen tegenover je meerderen en onderdanig vriendelijk zijn voor je minderen …

[…] en hij vertelde me dingen die mij er definitief van hebben overtuigd dat de slechteriken vroeg of laat moeten worden gestraft, de goeden beloond en dat er zelfs in het meest versteende hart een vonkje geweten sluimert.

[…] doch de rijpere dames die geen enkele andere deugd in hem konden ontdekken noemden hem in elk geval : poëtisch.

Hij is een ongeneeslijke dromer die zijn gezonde verstand voor altijd kwijt is. Op fatale wijze is hij onderweg naar zijn materiële en morele ondergang, zoals jullie allemaal en heel dat systeem van jullie.

En waar is dat nu, dat nieuwe systeem?

In breinen die uit de Joodse massa zijn voortgesproten, maar die zijn opgeklommen naar de toppen van de beschaving. Maak kennis met Heine, Börne, Lassalle, Marx, Rothschild, Bleichröder en u zult de nieuwe wegen van de wereld leren kennen. Het zijn Joden die die wegen hebben geëffend: die verachte, vervolgde, maar lijdzame en geniale Joden.

Een mens kijkt om zich heen, denkt, overweegt, en uiteindelijk ziet hij af van zijn illusies, omdat hij ervan overtuigd is geraakt dat het illusies zijn …

De samenleving is als kokend water : wat gisteren op de bodem lag, borrelt vandaag naar boven … En zakt morgen weer naar de bodem, […].

Ziedaar de logica van simpele zielen! dacht Wokulski. Minachting voor misdaad, compassie met tegenspoed.

Op hetzelfde moment werd hij aangegrepen door een leed waarvoor de menselijke taal geen woord meer had. Een vermoeide gedachte, een schrijnend gevoel, een verbrijzelde wil, het hele bestaan kwelde hem … En plotseling voelde hij al geen verlangen meer, alleen nog honger en lust om te sterven.

Ik zal je nooit vergeten, hoewel … Ik had liever niet meer geleefd.

Als je zo iemand tegenkomt, red hem dan niet … Als iemand uit eigen wil met zijn onrecht voor het aanschijn van God wil staan, hou hem dan niet tegen …

Daarnaast is hij tegenover klanten onderdanig en graven, ja zelfs baronnen zou hij aan de slippen gaan hangen. Maar naar zijn ondergeschikten is hij een echt nijlpaard: voortdurend stampt hij briesend de mensen op hun tenen.

Hij herinnerde zich dat tot de guillotine veroordeelden hun tijd het draaglijkst doorkwamen door naar tekeningen te kijken… En sindsdien besteedde hij hele dagen door naar tekeningen te kijken …

Ze hebben ons zand in de ogen gestrooid met hun grootsheid, ze hebben hun deugden aangeprezen, zij hebben ons bevolen hun idealen te koesteren … Maar vandaag de dag, zeg nu zelf, wat zijn die idealen en deugden waard, waar is hun grootsheid die op jouw zak moest teren … ?

Kennelijk ontfermt God zich over idioten.

Idealen zijn beschilderde kribben waarin geschilderd hooi ligt, dat niet in staat is welke honger dan ook te stillen…!

Van de zomer ga ik naar Oostende, in de herfst naar Parijs en deze winter naar Nice …

Deze lieden weten evenveel van wetenschap als een gans van logaritmen.

Je kunt beter niet leven dan zo leven …

Grandes dames zijn veel appetijtelijker dan kamermeisjes. Vrouwelijkheid wint enorm door chic en intelligentie en vooral door trots.

Mevrouw, ik begrijp een vrouw die zich uit liefde geeft of zich uit armoede te koop aanbiedt. Maar voor het begrijpen van geestelijke prostitutie die nodeloos en kil wordt bedreven, met behoud van de schijn van deugdzaamheid, daarvoor mis ik ten enenmale een zintuig.

En het zou me dan ook niet verbazen als ik nog een keer de boel flink op stelten zal zetten en al mijn rekeningen met de wereld vereffen…

Politiek is dom ! […] Het is zelfs nog erger dan misleiding, want ze beroven de mensen van hun hart.

En toch valt het leven niet mee op deze wereld. Soms denk ik bij mezelf : bestaat er eigenlijk wel een plan volgens welk de hele mensheid een betere toekomst tegemoet gaat, of is alles het werk van het toeval en gaat de mensheid gewoon daarheen waar de grootste kracht haar naartoe duwt …  Als de goeden het voor het zeggen hebben, zal de wereld naar het goede neigen, en is het galgenaas sterker, dan neigt ze naar het kwade. Maar het eindstation van de slechteriken én de goeden is een handvol as.

Als verstand zou neerkomen op denken aan inkomsten, dan waren de mensen tot op vandaag apen gebleven …

Het was om bang van te worden, zoveel eerlijke mensen als er bij ons verpieterden.

Hoe zij heengaan … Hoe zij heengaan …

Advertenties