een verlangen naar leegte

door johan_velter

Een rij beelden. Alle zeggen ze hetzelfde en het doet er niet toe wie de kunstenaar is: het is identieke rommel schreven we haast, maar het is natuurlijk kunst. Alle werken zijn recente aanwinsten van het SMAK en ze zijn nu te zien op de gelijkvloerse verdieping van het museum. Is dit dan de ‘actuele kunst’ die zo pertinent in de naam moest opgenomen worden? Hebben we die brokstukken al niet eerder gezien? Men spreekt van een internationalisering van de kunst, weg van het Amerikaans centrisme, waar de randen een inbreng hebben. Is er hier iets te zien van die verruiming van de kunst? Zien we actuele vraagstukken opduiken? Is er een andere esthetica aan het werk? Zijn er kunstenaars die een zelfstandig werk willen maken, die een vorm van schoonheid en waarheid willen opzoeken, die een mens gevonden hebben?

Alles is bij het oude gebleven. En ja, elk werk kan een belang binnen een artistiek oeuvre hebben maar geïsoleerd zijn het slechts zwakke echo’s van een kunst die zich ooit verzette tegen de bourgeoisdood. Wat we zien is as. Opvallend is ook dat, alhoewel men mij zegt dat we in een beeldcultuur leven, er geen enkel beklijvend beeld te zien is. Het zijn onderdelen, geen beelden. Geen enkel kunstwerk kan op zichzelf bestaan en behoeft veel, zeer veel, uitleg om relevant te worden. Maar dan nog: een fotokopieertoestel als fotokopieertoestel exposeren, is toch slechts een ander voorwerp voor eenzelfde ‘idee’. Neem een strijkplank, of een computertafel, een naaimachine, een keukentafel. Eindeloos zijn de mogelijkheden en toch is er geen creativiteit te zien, geen intelligentie.

Bestaat de actuele kunst dan niet? Of is ‘actueel’ een inhoudsloos begrip? Is het werk van een Zadkine niet nog steeds relevanter dan deze inspiratieloze, epigonentroep? Mag men kritiek hebben op actuele kunst? Nee, dat kan niet: want actuele kunst is een spiegel van de tijd en de tijd is nu eenmaal wat ze is. Een museum voor actuele kunst heeft zichzelf dus onmogelijk gemaakt: het is enkel een hangar voor zichzelf. Zijn er echter geen kunstenaars die buiten de museumpaden treden (want wat we hier zien is typische museumkunst, inwisselbaar per land, per museum, per conservator, per kunstenaar) en iets over deze tijd kunnen zeggen zonder een kloon te zijn? En hoeft een kunstenaar wel iets over de tijd te zeggen? Actuele kunst is gedienstige kunst. Een museum voor actuele kunst zou toch iets spiritueler moeten zijn én de diversiteit kunnen tonen, dus ook kunst die geen politieke voogdij nodig heeft.

Ook in het museum is de vrijheid gestorven. Een verlangen naar leegte.

smak_aanwinsten_2016_7

Advertenties