zwart is de geest : over het werk van javier marías (5)

door johan_velter

javier marias_5

Toch nog een voorlaatste kering over de laatste roman van Javier Marías, ‘Zo begint het slechte’. In dit boek geeft de schrijver niet alleen een visie op het hedendaagse Spanje, het na-Franco-tijdperk, maar ook op de relatie tussen man en vrouw, leraar-leerling, op de vriendschap, wat het leven waard(ig) maakt en dus ook op ‘Hamlet’ van Shakespeare.

In het werk van Marías staat het begrip waarheid centraal, met de afgeleiden leugen, misleiding, gerelateerde of absolute kennis. We weten ook dat de Spaanse schrijver een Shakespeare-kenner is en niet alleen maar Spaans leest en begrijpt – in tegenstelling tot veel van zijn landgenoten, ook jongeren, zie de Erasmus-luidruchtige boertigheid : de Franco-tijd werkt nog steeds in de meeste hoofden en men kent alleen de eigen taal en het eigen lawaai. Maar goed, we mogen veronderstellen dat Javier Marías de Engelse tekst kent en ook de vele interpretaties ervan. Speelt hij dan een bewust spel met de ‘verkeerde’ vertaling van ‘remains behind’ of geeft hij bewust een andere interpretatie, een lezing die inhoudelijk interessanter wordt en een consistentere Hamlet toont – zo wordt de slachtpartij op het einde van Hamlet geen ‘deus ex machina’ of een aangebreide episode om te kunnen stoppen maar het resultaat van een daad ? Opkuis.

En als we nu eens veronderstellen dat Javier Marías ook (bijvoorbeeld) ‘Shakespeare : the invention of the human’ (1998) van Harold Bloom gelezen heeft: ‘The audience, like its surrogate, Horatio, is more or less Christian, and perhaps far more stoic than not. Hamlet, toward the close, employs some Christian vocabulary, but he swerves from Christian comfort into a Dionysian consciousness, and his New Testament citations become strong misreadings of both Protestant and Catholic understandings of the text. Had he but time, Hamlet says, he could tell us – what? Death intervenes, but we receive the clue in his next words: “Let it be.” (cursivering jv, Riverhead Books, 1999, p. 421).

Er is meer dan stilte.

Advertenties