recht op hrabal

door johan_velter

bohumil hrabal_lieve dubenka

Alles aan dit boekje getuigt van verrukking. De omslag van een stevig papier is zwaar geplastificeerd, het boekje zelf is wat men in drukkerskringen een ‘brochure’ noemt (1 katern, geniet), het boekblok zit los in de omslag, maar het denigrerende ‘brochure’ geldt niet voor de uitvoering: een klein, verzorgd boekje waarvan je mocht hopen er dagelijks te kunnen lezen. Het werk is bovendien gedrukt bij de legendarische ‘robstolk’ en uitgegeven door Pegasus, zelfs het logo op de omslag getuigt van een zeldzame, hoogstaande verfijning. De typografie is zorgvuldig en open, het is een verademing als de bladzijdenummers niet als kasseien op een bladzijde gebeiteld staan, het leesgemak is groot en toch ervaart het oog een distinctie waardoor dit boek andere boeken als rotzooi toont. De vormgeving is van het Amsterdamse bureau MV LevievanderMeer. De tekeningen op de omslag doen denken aan het werk van de Tsjechische uitgeverij ‘Twisted Spoon Press’ dat veel Oosteuropees werk in het Engels vertaalt en waar de reeks ‘Image to word’ een gelijkaardige sfeer ademt. Onder de titel ‘Total fears’ bracht zij al in 1998 een selectie van de brieven uit. De duiven doen denken aan het ‘verhaaltje’ over het einde van Bohumil Hrabal – al te graag verdoezelt men het sterven van een Romein –, de pen en de hand worden uiteraard door het hoofd gedirigeerd maar omgekeerd creëren pen en hand ook een nieuwe wereld in het hoofd.

Bohumul Hrabal kreeg zijn eerste boek in Nederlandse vertaling in 1988, Kees Mercks vertaalde dit en bleef dit tot op vandaag doen. Nog steeds is ‘Al te luide eenzaamheid’ het boek dat een wereld aanklaagt en een tegenwereld oproept, de roep van een eenzame tegen het geweld van de wereld. ‘Lieve Dubenka’ (2015) bevat drie brieven van Bohumil Hrabal aan ‘Dubenka’, ook wel ‘Miss April’ genoemd maar voor de wereld is ze April Gifford, een Amerikaanse student die in 1998 naar Praag reisde, het hart van Hrabal veroverde en terug naar huis keerde. De brieven heeft Hrabal nooit verstuurd – ze dateren uit zijn laatste periode, toch de minder creatieve, alhoewel dit in deze brieven niet echt te merken is – maar ze nu en dan in al dan niet los verband gepubliceerd.

bohumil hrabal_listopadovy
Het is een plezier Bohumil Hrabal in deze miniaturen weer te horen mopperen, doordraven, zijn ongelimiteerde babbelzucht op papier te zien groeien. De vertaler heeft een nawoord bij deze twee brieven geschreven waarin hij waarschuwt voor de misschien wel sentimentele houding van Hrabal tegenover zijn katten. Maar niet dus, ten eerste wisten we en aanvaardden we het gemakkelijke sentiment van Hrabal, de drank nietwaar, ook dat, maar ten tweede is er van enig sentiment geen sprake (ik, de kattenhater die geen kat kan zien of ik wenste een Cerberus te zijn) maar wel van medemenselijkheid en levenszucht, hoe hij de vreugde van de kleine poes Siva beschrijft ja dan mogen er nog veel donkere dagen zijn, de woorden van Hrabal brengen licht. We blijven gefascineerd door Hrabal omdat hij een levendigheid in het literaire brengt, een ongebondenheid van fantaisistische overdrijvingen en charmerende bokkesprongen.

Is alles aan dit boekje dan echt verrukkelijk? Nee, want dit is slechts een selectie en als we dan toch rechten hebben, dan dit: recht op Hrabal. Zo missen we bijvoorbeeld wat Hrabal over Samuel Beckett te zeggen heeft en hoe hij zich in de nabijheid van Thomas Bernhard voelt
( http://praguerevue.com/ViewArticle?articleId=4146 ). Ach, milá Dubenko!

bohumil hrabal_dubenka

Advertenties