een akte van onbekwaamheid

door johan_velter

Nee, dit is geen insidersinformatie en ja, dit is allemaal te verifiëren op het publieke domein dat nu het internet is en ja, daar ook Locus en Bibnet door de overheid betaald worden, dient er openbaarheid van bestuur te zijn én dient de informatie correct te zijn en nee, Bibnet en Locus, maar dat geldt ook voor de bibliotheken zelf, dienen géén winkeltje te spelen.

Bibnet heeft zogezegd een nieuwe versie van de catalogus afgeleverd en nieuw zou beter moeten veronderstellen, want waarom zou men het goede vervangen – de vraag is dan ook waarom het vroegere niet goed was – tiens, omdat ook toen de onbekwaamheid al welig tierde of wist men toen ook nog niet hoe een catalogus moet opgebouwd worden?

Laten we slechts 2 zaken vernoemen om met een derde te besluiten.

Nog steeds kan de catalogus niet altijd (dus: soms wel) diakritische tekens op een correcte manier weergeven.

 bibnet rommel_1

 Als taal een detail is, dan is ook dit een detail maar het detail zegt wel iets over de culturele status van de bibliotheek.

Nummer 2. In een bibliotheek maakt men onderscheid tussen titel, edities en exemplaren. Edities zijn soms belangrijk: de ene vertaling is niet gelijk aan een andere; het is belangrijk te weten of een bibliotheek een herziene druk en/of de oorspronkelijke editie bezit. In de bibliotheekwereld bestaat er een consensus om een vertaling niet als een editie van een oorspronkelijk werk te zien, maar wel als een afzonderlijke titel. Over herziene drukken kan er discussie bestaan : soms is dit voor een openbare bibliotheek minder belangrijk. Wat is belangrijk voor een lezer? Weten of een bibliotheek een bepaald werk heeft, is het begin; op de tweede plaats komt of het boek beschikbaar is. Allerlei administratieve gegevens zijn voor een modale lezer onbelangrijk – voor Bibnet daarentegen zijn juist die gegevens van levensbelang en het belangrijke (de beschikbaarheid) is voor Bibnet levensbedreigend.

We zoeken in de catalogus de ‘Ethica’ van Aristoteles op. Het eerste scherm toont wat de bibliotheek schijnbaar bezit:

bibnet rommel_2 

Op basis van deze informatie moet de lezer besluiten dat de bibliotheek enkel de editie van de Historische Uitgeverij bezit. Als de lezer op zoek was naar een andere editie, dan heeft hij hier niets meer te zoeken. Maar wacht, als de lezer onlogisch nadenkt dan klikt hij toch op de knop ‘waar staat het?’. (De overgang van het ene naar het andere scherm gebeurt met oubollige software op een ouderwetse manier: schrokkerig, zoals in de jaren 80 een R4 of een 2CV in de Franse bergen moest schakelen, hortend en stotend, verbazing wekkend dat er vooruit gegaan wordt.) En eigenaardig genoeg ziet hij dat de bibliotheek toch nog andere edities heeft. (Waarom hier een mogelijkheid gegeven wordt om in andere bibliotheken te zoeken, weet enkel Bibnet.) Deze informatie staat echter op een verkeerde plaats en is daardoor onjuist en desinformerend. Nog steeds begrijpt Bibnet niet wat een editie is en bezit deze organisatie dus geen elementaire bibliothecaire kennis.

bibnet rommel_3

Of nemen we een ander voorbeeld. We zoeken ‘Herzog’ van Saul Bellow.

bibnet rommel_4

 

Waarom de catalogus moet melden dat er slechts enkele zoekresultaten gevonden werden, is een raadsel: als iemand vindt wat hij zoekt, hebben we de moralistische praatjes van Bibnet niet nodig – maar ook dat is geen detail: de catalogus zit vol kraaltjes, spiegels, schmink en nagellak. (Elk scherm vraagt vernietigend commentaar, elk scherm bevat overbodige informatie.) Op het eerste gezicht beschikt de bibliotheek slechts over een Nederlandse versie. Maar wie beter leest (een catalogus dient echter niet om te lezen, maar om te vinden) ziet dat er onder het Nederlandstalige aanbod ook nog de vermelding ‘Engels’ staat. Dat dit klantonvriendelijk is, is niet uit te leggen aan Bibnet maar bijkomend is ook dit een voorbeeld van het niet-begrijpen van wat een editie is. Op basis van de zoekvraag zou zowel de Nederlandstalige als de Engelstalige editie als een volwaardig resultaat moeten aangeboden worden. (Het kan natuurlijk nog erger: als er geen zoekresultaat is, geeft Bibnet een willekeurig antwoord, de lezer in het gezicht schreeuwend ‘het kan ons niet schelen’.)

Locus/Bibnet heeft de werking van Vlabin afgeschaft (weliswaar had Vlabin er een potje van gemaakt) maar dit betekent nu dat de ‘recente’ boeken geen volwaardige recensie meer krijgen – Wikipedia-pagina’s aanbieden is een bibliotheek onwaardig. Bibliotheken zouden hun lezers een service kunnen aanbieden door op basis van wat reeds vroeger geleend werd een aanbeveling te formuleren – uiteraard is dit inhoudelijk werk bibliotheekwerk. Helaas wordt dit nergens gedaan en houdt men zich onder kwalijke invloed van Bibnet/Locus bezig met verkeerd geplaatste komma’s en punten (immers: volgens de rapportering de professionalisering en de digitalisering). Maar ook de oude recensies van Vlabin zijn voor dit werk niet bruikbaar. Veronderstel dat de bibliotheek op basis van een leesgeschiedenis een bepaald boek aanprijst maar waarvan de lezer in de catalogus ziet dat dit boek negatief besproken werd, tja, wat dan? De catalogus, en Bibnet/Locus mag nog duizend keer krijsen dat deze vernieuwd is, is niet vernieuwend maar is slechts oude koek zolang de inhoudelijke component zo schromelijk misprezen wordt. De bibliotheekwereld is de 21ste eeuw nog niet ingestapt.

Dit is de ene helft van de conclusie. De tweede helft is dat de catalogus in handen van Bibnet een commercieel product geworden is, i.c. het product van een Amerikaanse firma met zetel in Nederland. Men zou mogen verwachten dat een door de overheid betaalde instelling software ontwikkelt in ‘open source’ en dat dit gebeurt met freeware. Zoals Bibnet nu bezig is, zal de maatschappij nog tientallen jaren mogen betalen ter spijziging van een kapitalistische portefeuille. Zolang bibliotheken hun eigen productiemiddelen niet in handen krijgen, kan er geen dynamisch, hedendaags én werkelijk beleid mogelijk zijn.

Advertenties