a joy forever

door johan_velter

joy division_love will tear us apart

Dat de eerste mensenjaren beslissend zouden zijn, ach welnee. Biologie, chemie, toevallige atomen. De belangrijkste momenten zijn de jaren des onderscheids, de eerste ontmoeting met een mens die anders is – een mens is, het Karel Appel-boek van Simon Vinkenoog, Gregoriaanse gezangen, De voorstad groeit van Louis Paul Boon, een vrouw met stijl, de elegantie verpersoonlijkt, de eerste maal dat je Broken English van Marianne Faithfull hoorde, de woede dat je Einstein on the beach maar niet te pakken kon krijgen, de eerste noten van Strawinsky, dat je Grace Jones zag en ook en bovenal: het lawaai van Joy Division.

Natuurlijk kocht je alle platen – nu allemaal verdwenen -, natuurlijk heb je Heart and soul honderdenzevenmaal beluisterd, natuurlijk heb je de (auto-)biografie, Touching from a distance, door Deborah Curtis gelezen (‘de huisvrouw die het genie niet aankon’), heb je zelfs de film Control uitgekeken. En nu is er So this is permanence: Ian Curtis (Faber & Faber, 2014), de teksten van Ian Curtis, verzameld door zijn weduwe en Jon Savage, de schrijver-muziekhistoricus.

She’s lost control, Passover, Love will tear us apart, Disorder, Transmission, Dead souls – we kunnen wel alles aanhalen zijn nummers die er nog altijd staan (wie heeft er niet allemaal nummers van Joy Divison gecoverd? Iggy Pop, David Bowie, The Smashing Pumpkins, Radiohead, Depeche mode (!), The Cure, U2, Nouvelle Vague, enz. – maar velen hebben de kracht van Joy Division niet, er zijn er die er van de teksten een smartlap van gemaakt hebben, de razende woede van Curtis en de zijnen vernietigd hebben en vervangen door het zoetsappige, voor het geld, mijnheer, voor het geld), nog altijd zouden kunnen dienen om ongenode gasten het huis uit te krijgen als er al gasten zouden binnenkomen.

Het leven (en ook de dood) van Ian Curtis is onlosmakelijk met België verbonden: het optreden op 16 oktober 1979 in Plan K te Brussel, de ontmoeting met de onlangs overleden Annik Honoré. Daar speelde hij voor de eerste maal Love will tear us apart (http://www.post-punk.com/35-years-ago-today-joy-division-played-live-at-plan-k-brussels-belgium-live-debut-of-love-will-tear-us-apart/ ). (Of zoek op youtube en hou je tranen in op het moment dat de keyboards beginnen.) (Of luister naar dit: een engel die de duivel zingt : https://www.youtube.com/watch?v=sHhVydgvuAc )

De inleiding van Jon Savage toont hoe literair geïnspireerd Ian Curtis was, hoe de jongeren zonder hoop in boekwinkels rondhingen en zo een cultuur opbouwden, gelijksoortigen ontmoetten. In zijn schooljaren, Curtis volgde onderwijs in een ‘elitaire’ school, apprecieerde hij Ted Hughes, Thom Gunn en Chaucer. Hij las boeken, niet om zich te amuseren, maar om zich de wereld eigen te maken een visie te ontwikkelen. De invloed van Burroughs kan niet overschat worden (toen Curtis in Plan K optrad was ook Burroughs in Brussel: de ontmoeting tussen beiden verliep niet zo goed). Bij hem kon hij een nieuwe frasering vinden, van hem leende hij ook de ‘settings’ voor zijn teksten. Over het al dan niet autobiografische van popmuziek, merkt Jon Savage terecht op dat ook liedteksten door schrijvers geschreven worden: ‘But it is a great mistake to think that songwriters always work autobiographically. Rock demands authenticity but the simple fact is most songwriters work in a mode : they assume a voice, or, like fiction writers, imagine a situation that make take elements from their own life but that fights shy of naked autobiography. Pop is distilled emotion, and to reach a wider audience, the personal must be alchemised into something universal.’ Denk aan Bruce Springsteen: hoe zijn authenticiteit wel door zeer veel geld ondersteund wordt maar hoe hij het redt – dankzij de retorische epische kracht van zijn teksten én zegging, het stuwen van de gitaren.

Curtis gebruikte schrijvers om zijn eigen wereld te vormen. Kafka, Ballard, Gogol (Dead souls!), Dostojevski, Sartre, T.S. Eliot, Antonin Artaud, Nietzsche, Hesse: allen hebben ze een bijdrage geleverd. Zelf was hij er trots op dat hij kon aanduiden waar Iggy Pop voor zijn The passenger tekst van Jim Morrison gebruikt had. Curtis werkte als een gewone schrijver, het repetitieve was het herhalen van themata, was ook dat wat we horen bij Glass. Zeker in de beginjaren was er echter ook een fascinatie voor het geweld, het fascistoïde als reactie op het hypocriete gezemel van de hippies en de post-hippies (herinner je de onnozele teksten van Marc Didden c.s. in Humo). De naam van de groep ‘Joy Division’ komt overigens uit een overtrokken beschrijving van de nazikampen: er was een ‘Labour Division’ en er was een ‘Joy Division’, daar waar de gevangenen ook seksslaaf waren.

Jon Savage haalt Bernard Sumner aan (nu van New Order, en het bewijs dat zelfmoord niet noodzaakelijk is) die ervan uitgaat dat als Curtis geen zelfmoord gepleegd had, hij ooit nog een goed boek geschreven zou hebben. Nu denken we aan Nick Cave, die de carrière van Ian Curtis wél gemaakt heeft en die – net zoals Arno, Curtis (jawel), Lou Reed – Frank Sinatra als voorbeeld genomen heeft.

Het is bijna aandoenlijk het handschrift van Curtis te zien: de blokletters, de lijntjes, de regelmaat van de woorden – wat afgedrukt is, zijn echter soms ook schoonschriften. En toch: hoe de woorden telkens weer naar de keel springen: ‘In fear every day, every evening’ – ook James Purdy is altijd dichtbij. En dan is er de bijna-relikwie: ‘When routine bites hard / And ambitions are low / And resentment rides high / But emotions won’t grow / And we’re changing our ways, taking different roads // Then love, love will tear us apart again / Love, love will tear us apart again.’

En je leest ook: ‘Reality is only a term, based on values and well worn principles, whereas the dream goes on forever.’

Advertenties