abstract (5)

door johan_velter

De vormgever van de ‘Yang Poëzie Reeks’, Julien Vangansbeke, heeft ook zelf een aantal omslagen ontworpen. Het zijn abstracte ontwerpen, waren er op sommige geen ronde vormen, je zou het werk bij de ‘Hard edge’ kunnen  onderbrengen. Ze staan dicht bij het werk van Guy Vandenbranden. Niet alleen de voorzijden maar ook de achterzijden behoren tot het beeldende ontwerp. De belettering is in het beeld geplaatst en er niet bovenop zoals slechte typografen steevast doen.

abstract 5_julien vangansbeke_1 abstract 5_julien vangansbeke_2

 

Het binnenwerk is steevast ‘typisch Vangansbeke’: ofwel de fameuze ‘IBM-letter’ ofwel een zware font die aan het Karel Beuniswerk bij De Bezige Bij doet denken. De linkermarges zijn gewoonlijk smal waardoor de verticaliteit van de bundels benadrukt worden. De boeken ogen daardoor eigenzinnig en uniform. Vakwerk van een man die niet in clichés dacht en werkte.

abstract 5_julien vangansbeke_binnenwerk_1 abstract 5_julien vangansbeke_binnenwerk_2

 

‘Drie millivolt van oneindig’ van Richard Foqué bijvoorbeeld is een voor de Vijftigers typische barokke beeldenopeenstapeling. Te veel. Een voorbeeld: ‘voor het ontwaken / rilt de verbrande aarde / je gespannen huidvlies / rond mijn kamer / je weke vangzeil / dan stollen je glasogen / sluiten je tonglippen / een klem rond mijn handtros / en wij sterven samen / onafwendbaar traag / in een hermetisch zwijgen’. Een overspannen existentialistisch ‘surrealisme’ dat natuurlijk over seksualiteit handelt. De spelling is van die jaren: kromatisch, ciclisch, simbool, … De titel bevat het woord ‘oneindig’, in de gedichten gaat het over antimaterie, splijtbom, mutatie, magneetbanden, konkaaf, nylon, cellofaan, elektrisch nulgebeuren… Er is een woordenschat van de tijd, het boek is in 1970 uitgegeven, men wil per se modern zijn maar er is angst, onbegrip voor die nieuwe wereld. Het beeld van de omslag belooft een schittering, de woorden spreken dit tegen.

‘Seismograaf’ (1969) van Renée Curias-Pasture (1927-2010) toont op de omslag een half vierkant en een cirkel: we verwachten objectieve poëzie, geconstrueerd, gestructureerd. Op basis van de titel verwachten we een tijdsbeeld. De bundel geeft iets anders. Het eerste woord is ‘dromen’, het laatste ‘handen’: het gaat dus om ‘echte poëzie’ en dus gaat het over liefde en ‘dé mens’. Het is belijdenispoëzie die ook een levensles wil zijn: ‘Apen en leeuwen in het oerwoud / de mens was nooit wijzer / heimelijker / hij draagt snijtanden / in zijn hersenen / grauwvuur in zijn hart / klauwen in fluwelen poten // wanneer legt hij zijn gordel / aan zijn voeten neer / zijn kogels in zijn handen? // na het laatste ras?’. Verzen van een bedrogen vrouw.

 

abstract 5_julien vangansbeke_3abstract 5_julien vangansbeke_4

 

‘Helften en wederhelften’ (1970) van Alex Van Gelder is een lang gedicht en is het bewijs dat talenten verloren kunnen gaan. (Maar als ik me niet vergis is het talent niet verloren gegaan: getuige deze

alex van gelder_louise bourgeois

en andere foto’s van Louise Bourgeois:
http://www.alexvangelder.com/category/photographs/louise-bourgeois )

Het gedicht is fragmentair opgebouwd, de zinnen staan naast elkaar, er is afstand tussen tekst en schrijver, er is niet die verderfelijke poëtische adem waardoor je de woorden op je tong moet smakken, een litanie van zinnen die het leven wil grijpen, een oneerbiedige stem, woorden die de fantasie van de lezer doen ontsporen en/of opjagen. Was het nieuw-realisme maar altijd zo geweest.

‘Messias gevraagd’ (1971) van Gi Mateusen bevat typische poëzie van die jaren: de eerste versregel van deze bundel: ‘het dier der weerzin’: waar het ontstaan van het abstracte beeld (o.a.) te danken is aan wat een hoopvolle toekomst leek te zijn, lezen we in deze bundel weerzin tegen het leven, de maatschappij, de mens. Er is een maatschappelijke bewogenheid, een onmacht vooral: ‘op mijn huis parelt onrust / rond mijn mond hangt onrust’ – waardoor ook deze poëzie het tegengestelde is van een modernistisch activisme, een geloof in de menselijke capaciteiten, een bouwen aan een betere wereld.

Advertenties