herbarium- hugo claus

door johan_velter

De uitgever van ‘Le livre secret pour Youki’ mag van mening zijn dat dit unicaat in de eigen vorm, een leporello, uitgeven een vorm van ‘absurde bibliofilie’ zou zijn (wat niet waar is), hier dan een echt voorbeeld van absurde bibliofilie. Gelukkig is dit boek geen bibliofiel werk.

Attc9df4

‘Herbarium’ van Hugo Claus werd in 1949 voor Ellie Overzier geschreven. Het manuscript bleef al die jaren in haar bezit. In 2009 werd het geveild, de schatting lag tussen 10.000 en 14.000 euro. In 2001 werd dit werk door ‘Studie- en documentatiecentrum Hugo Claus’ en uitgeverij Peeters uitgegeven ‘in beperkte oplage’. Het was het eerste deel van de reeks ‘Hugo Claus edities’. Reeks? We zijn in 2013 en er is nog steeds maar 1 nummer in deze reeks verschenen. Wat heeft het voor zin als een centrum de studie over Claus monopoliseert en niets doet?

Dit is een pseudo-bibliofiele editie. Het is onhanteerbaar. Open gelegd meet het boek 85 cm breed, 31 cm hoog. Het boekwerk wil zowel bibliofiel als wetenschappelijk zijn. Van het manuscript worden verschillende versies getoond (het werk zelf, de vertaling, een bijgevoegd blad, bladen met de overgeschreven gedichten). Het werk wordt gesitueerd in de tijd en het oeuvre van Claus, de gedichten worden geduid en dat is wel nodig want veel zaken zijn cryptisch.

Het formaat is er omdat het manuscript van Claus grootformaat was, het was nl. geschreven en getekend op tekenpapier. De editie van 2001 is echter nog groter, men heeft nog marge genomen. Het ergerlijke is dat het ‘handschriftgevoel’ hier helemaal verdwenen is: er is slechts opgeblazenheid, de esthetiek van de petit-bourgeois. Als dit nog aangewezen zou zijn voor het handschrift, dan is het helemaal onzinnig voor de leestekst die door de breedte niet te lezen is. Men heeft met kolommen gewerkt, maar zelfs dit bevordert het lezen nog niet. Sommige bladzijden zijn gedrukt op 3 kolommen, andere op 2 (met een marge voor voetnoten).

Attc9df5

Men wil een aantal a4-bladen als facsimile tonen maar het boek is te groot waardoor ze in het niet verdrinken: er is veel lucht.

Attc9e06

In dit boek zien we de tragiek van de nu gestorven Hugo Claus-studie. Een boek als een grafzerk, een hijgerige zucht naar geld. Het boek kostte 160 euro en is als boek niets waard. Wat niet gezegd kan worden van de poëzie van Hugo Claus. ‘Zou dit dan eindelijk de verwachte eenhoorn / zijn in wiens korenhoofd de trage wezens paren?’ Sommige verzen lijken haast pastiches te zijn van het clausiaans universum.

Er is een mooie samenwerking tussen beeld en tekst, Claus zal dit nauwelijks nog evenaren. Bij elk gedicht hoort een miniatuur, gezet aan het begin van de letter. De beginletter zelf werd groter gezet maar i.t.t. de middeleeuwse werkwijze heeft Claus tafereel en letter uit elkaar getrokken. Sommige prenten zijn typische Cobra-wezens, de Noorse variant ervan (Jorn, Pedersen), andere zijn modern figuratief. Het wiel komt dikwijls terug, er zijn dierwezens. Had men dit maar op een degelijke manier uitgegeven, dan was er tenminste leesplezier geweest.

Attc9e07
Advertenties