robert darnton – een nationale digitale bibliotheek

door johan_velter

In The New York Review van 28/10/10 verscheen een artikel van Robert Darnton over de noodzaak van een nationale digitale bibliotheek voor de USA. Hij spreekt over de modaliteiten, de problemen. In feite ook over de noodzaak ervan maar hij gaat toch voorbij aan de kernproblematiek: deze maatschappij is niet langer ge?nteresseerd in kennis, in boeken, in waarden. Deze maatschappij is al dood.

Hij complimenteert andere landen waaronder de Nederlanders: ‘The Dutch are now digitizing every Dutch book, pamphlet, and newspaper produced from 1470 to the present.’ De Belgische nationale bibliotheek is –ondanks enige automatisering (en misschien wel daardoor)- nog steeds een zwart gat. Meer, de Koninklijke Bibliotheek bestaat enkel voor zichzelf. Het idee dat achter dit voorstel schuilt is natuurlijk evident: op deze manier komt informatie ter beschikking van iedereen. Dit moet door de staat gebeuren want een privé-firma zoals Google biedt geen enkele garantie op openbaarheid, objectiviteit of volledigheid. Wanneer kennis aan economische wetten wordt overgeleverd, dan stelt het spel van winst en verlies de regels op. Niet de humane noodzaak.

Darnton grijpt terug naar de Founding Fathers en dan vooral naar Jefferson, de grote verdediger van kennis, van de drukpers, van boeken. Amerika is gegrondvest op de principes van de Verlichting, een tijd die gebaseerd was op de waarde van kennis en cultuur. Het studeren, het lezen moesten niet gerechtvaardigd worden. Integendeel. Het was evident: als mens leefde je in een culturele wereld die in zekere mate van de ‘gewone’ wereld afgewend was.

In deze tekst berijdt Darnton weer zijn stokpaard: de onzinnigheid van de huidige copyrightregeling. Hij heeft uiteraard gelijk maar ook deze regeling is een uiting van deze tijd: kennis –of wat daar voor doorgaat- is bezit geworden, geen maatschappelijk goed. Cultuur staat niet meer centraal in het publieke domein en daardoor kan ze gereduceerd worden tot koopwaar: ze is het bezit van een individu. Terwijl iedereen weet dat gelijk welke kennis nooit verbonden is aan één persoon: was Einstein er niet, er was wel een Wolff. Op zeker moment is er zoveel informatie beschikbaar, dat er wel een nieuw paradigma tevoorschijn moet komen en in de republiek der letteren is het in feite onbelangrijk wie met wat eerst komt. Dat er cultuur en kennis zijn, dat is essentieel. (En om de ring te sluiten: juist daarom is het individu essentieel.)

Het is een teken aan de wand dat ook een figuur als Robert Darnton ‘nationalistische’ argumenten gebruikt om een digitale bibliotheek te organiseren: ‘We can open that library to the rest of the world, exercising a kind of ‘soft power’ that will increase respect for the United States worldwide.[…], we can make our fellow citizens active members of an international Republic of Letters, and we can strenghten the bonds of citizenship at home.’

Advertenties