wit (6): ruth loos

door johan_velter

Het museum M in Leuven. Zigzaggend binnenkomen, beneden veel gang, onoverzichtelijk gebouw, een verhuizerslift, een trap voor het onderhoudspersoneel. Verboden te fotograferen. Enkele schitterende schilderijen die duister en verborgen opgehangen zijn. De tentoonstelling ‘Parallellepipeda: tussen kunst en wetenschap’. In de erezaal werk van Ruth Loos (http://www.ruthloos.be/ ). Op de ene muur een zin van Borges: in het Engels. Op de andere muur een tekst ‘naar’ Popper: in het Nederlands. In de tentoonstellingsbrochure staat: ‘De twee muurteksten in deze zaal, één geïnspireerd op Popper en één van Borges, zijn voor Loos belangrijke inspiratiebronnen voor haar onderzoek naar manieren om het boek te zien.’ Deze zin klopt niet. De tekst naar Popper is een naar zich toehalen van diens ‘Three Worlds’: een eigen gefabriceerde tekst kan geen inspiratiebron zijn. De zin van Borges, ‘A book is not an isolated being’, is een waarheid als een boek.

Wat zien we? Vooral wit. Slecht gemaakte boeken, ze lijken wel van papier-maché, rode lintjes, islamitische kalligrafie. Ruth Loos maakt een doctoraat ‘Dimensies van het boek’ en wat hier gepresenteerd wordt, is daarvan een onderdeel. Wat wij zien is: devaluatie van kennis. Dit is geen doctoraat, dit is zelfs geen ‘exploratie’ van het fenomeen boek. Dit is intellectueel en artistiek lege hoogmoed.

Nogmaals de brochure: ‘In haar doctoraat ‘Dimensies van het boek’ zal zij de definitie van het boek als zijnde louter inhoud en vorm verfijnen en uitbreiden. […] Artistiek verkent zij het boek en zijn kwaliteiten in verschillende media zoals driedimensionale objecten, tekeningen en foto’s. Door verbanden te creëren tussen allerlei verschijningsvormen van het boek, dat wil zeggen door de verschillende boekwerken samen te presenteren in grotere constellaties, bouwt ze aan een meerlagig portret van het boek, “bepaald of onbepaald, bestaand of onbestaand, veel of één”.’ Lucht of lucht.

De drie werelden van Popper vertaalt ze (en dat is een zeer particuliere interpretatie van haar) als: het boek is een zinnelijke ervaring, is een ontmoeting en verankering. (Dit alles kun je ook van een koffiezetapparaat zeggen.) Op haar website gebruikt Loos de waanwoorden van de dag en nog veel ergere dingen (zoals ‘Het [boek] is stof en energie, getransformeerd en getransfereerd. […] Het is betekenisvol, waar nuttig, onbruikbaar. Het is een belevenis, een evenement, […], een proces. Het is potentie, dispositie, mogelijkheid. Het is participatie, interventie, interactie, verwachting, bemiddeling. […]. Het is ideëel, substantieel, invariant, virtueel. Het is inhoud, actueel, suggestief. […])

Het is, ‘kortom’, te veel.

Wat Ruth Loos toont is niet nieuw of kennisverruimend. Integendeel, ze lijkt het boek terug naar een ambachtelijkheid terug te brengen waar het louter vorm en amusement is. Het boek is voor haar een container die gevuld kan worden met betekenisloze woorden. Er wordt een sentimentaliteit rond het boek ‘geweven’ waardoor het verlaagd wordt tot een speelgoedpop. Er is geen enkele kritische afstand, er is geen verstandelijk standpunt. Het esthetische verdoezelt het niets.

Soms is het revelerend wat anderen over dit project vertellen. Zo bijvoorbeeld Chris Coppens: ‘Ze [Ruth Loos] ontbloot hen [de boeken] en bedekt hun schaamte [sic] met liefde, ze kluistert hen en opent voor hen een zee van verhalen. Ze gaat met hen naar zee (of toch tot de duinen), en naar droogstaande vijvers, of, o gruwel naar verlaten parkeerterreinen.’ Enzovoort.

O, verlos ons van dit soort poëzie.

Het schijnt dat dit werk ook gaat over de strijd tussen de waarheid van de wetenschap en de religie. Maar getoond wordt dit niet.

Het schijnt dat dit werk ook gaat over de relatie tussen het boek en de werkelijkheid. Maar getoond wordt dit niet.

Het schijnt dat dit werk ook gaat over de verschillende zienswijzen die door het boek kunnen opgelegd worden. Maar getoond wordt dit niet.

Het schijnt dat dit werk ook de verschillende gelaagdheden van het boek onderzoekt. Maar getoond wordt dit niet.

Advertenties