picasso (1)

door johan_velter

Uitgeverij Atlas brengt van Italo Calvino twee heruitgaven. De uitgeverij heeft het gelukkige idee gehad schilderijen van Pablo Picasso te gebruiken. Boeken en schilderijen hebben in hun ontstaan niets met elkaar te maakte. Picasso maakte geen illustratie, Calvino schreef geen verhaal bij de beelden. Beide kunstenaars zijn speelvogel. De verhalen van Calvino krijgen door het werk van Picasso een meerwaarde. Kleur, vorm, vreugde.

Picasso is een bijzonder geval. Hij staat ongetwijfeld in het centrum van de Westerse cultuur en toch opereert zijn werk vanuit de marge. Zijn lichamelijkheid, zijn mateloosheid, zijn ‘monomaan’ schilderen maken van hem geen kunstenaar van de twintigste eeuw maar iemand die de tijd overstijgt. Uiteraard was Picasso een burger in de maatschappij maar hij was even goed de autonome kasteelbewoner. Picasso is zichzelf kunstgeschiedenis: een begin en een einde in ??n persoon.

Over Picasso werd door Henri-Georges Clouzot in de jaren vijftig een film gemaakt. De muziek was van Georges Auric. Het was de tijd dat moderne muziek een functie had: de moderne tijd begeleiden. Picasso schildert en Clouzot filmt. Bedoeling was om de creativiteit aan het werk te zien. Een fascinerend meesterwerk is dit geworden. Picasso zit te werken aan een klein schilderij. We zien hoe dit ene werk wel dertig verschillende versies bevat, waarvan er 29 zeker meer dan een modaal Picasso-werk zijn. Uiteindelijk heeft Picasso het schilderij dan nog zelf verknoeit. (Hoe het medium de inhoud be?nvloedt: de filmer zegt op zeker moment dat de band bijna op is en dat Picasso nog hoogstens 3 minuten heeft. Picasso, de rustige zekerheid, werkt tegen de tijd in. Het is het vreemde medium dat mede het schilderij bepaald heeft.)

De werkwijze van Picasso wordt door de film echter niet ‘uitgelegd’. We zien hoe Picasso van de ene ‘lijn’ naar een andere gaat. Hij maakt de beelden niet af, maar hij werkt meer als een beeldhouwer die toevoegt. Hij maakt geen volledig beeld, maar een gedeelte om die later af te werken, te smeden tot een geheel. Je weet niet altijd of en waar Clouzot geknipt heeft maar de opbouw van de schilderijen lijken chaotisch te zijn. Is dit een spiegel van Picasso’s hersenen? Weet hij wat hij zal schilderen, waar elk beeld, elke figuur moet komen? Of zijn het de al getekende lijnen die het schilderij een richting geven?

 

Calvino-picasso_2Calvino-picasso_1
Advertenties