radical chic

door johan_velter

In ‘Kunstzeitung 157’ (september 2009) een ongemeen kritisch stuk over Pistoletto. Tijdens de Biënnale van Venetië sloeg de kunstenaar een aantal spiegels kapot. De brokstukken werden nadien op Art Basel verkocht. 140.000 euro.

Johanna Di Blasi verwijt Michelangelo Pistoletto pseudoradicaliteit, ze vindt zijn ‘act’ een karikatuur en zegt dat de antihouding nu de geriatrische fase is binnengetreden. De avant-garde koketteert met geweld en terreur maar die is betekenisloos geworden. Kritiek is een consumptie-artikel. ‘Wohl nicht zufällig sind es die Kinder der 68er, die mit […] Protestattributen und deren evidenter Hohlheit heute ironisch und nostalgisch spielen.’ Jonge kunstenaars doen nu aan kritiek door de leegheid van de oude kritiek te tonen.

Bij het artikel is een foto van Pistoletto met zomerhoed en hamer geplaatst, op de achtergrond publiek en persfotografen. Ook radicaliteit heeft publiek nodig omdat ze zonder spektakel niet bestaat. Doordat het resultaat van deze gewelddadige actie ook te koop wordt aangeboden, verliest de handeling elke betekenis. Ze wordt in het systeem opgenomen en daardoor onschadelijk gemaakt. Dit is wat Guy Debord geanalyseerd heeft: zelfs de tegenstem is onderdeel van het systeem. Meer nog: het systeem bestaat daardoor en bestendigt op deze manier zichzelf. De tegenstemmen hebben geen betekenis, ze vormen de mobiliteit. Discussie, communicatie zijn daardoor de sjablonen van deze maatschappij geworden. Ze geven spektakel, op het einde van de discussie gaat iedereen slapen. Morgen een ander verzet. Hoe radicaler, hoe liever het systeem het heeft. Commotie. Het publiek wordt geamuseerd.

Op het einde van vorige en in het begin van deze eeuw was er sprake van dat Pistoletto een groot project in Gent zou realiseren. Er werd daarvoor 1,6 miljoen euro aan de Vlaamse Gemeenschap gevraagd.

Dit jaar heeft Pistoletto als maatschappelijk betrokken kunstenaar een brief geschreven aan de Vlaamse regering: het dorp Doel mag niet verdwijnen. Is de vernietiging van pronkspiegels in een paleis gelijk aan de vernietiging van een dorp door de macht? Het woord vernietiging is in beide zinnen niet gelijk en mag niet op zichzelf genomen worden. Doel wordt onteigend om tegemoet te komen aan de economische macht; de spiegels worden vernietigd om het economisch kunstsysteem te doen draaien.

Wie het zwaard verheft, zal door het zwaard vergaan.

Advertenties