edward verbeke

door johan_velter

Voor veel dingen is België bekend, maar niet voor typografie. Toch is het een Belg die één van de spraakmakendste boekomslagen gemaakt heeft. In ‘Voices and visions’, het boek dat een introductie geeft op de Koopman-collectie van de Nederlandse Koninklijke Bibliotheek, wordt hij vermeld. ‘The first of Schlumberger’s books published by NRF in 1911 featured this design, and it was printed by the man who designed it: Edouard Verbeke (1881-1954) of The St. Catherine Press Ltd in Bruges. The printing business was later sold to Gallimard, but it maintained a certain independence.’ (p. 39). Het boek dat hier besproken wordt, is ‘Le camarade infidèle’ uit 1922. Met ‘this design’ bedoelt de auteur: titel en auteur gecentreerd op de pagina; auteur bovenaan in zwart gedrukt, de titel rood en onderaan de uitgeversgegevens. Dit alles gevat in een eerste kader met dubbele rode streep en dit in een tweede kader met enkelvoudige zwarte streep op geel-beige omslag. Dit ontwerp is tot vandaag nog geldig.

Het overzichtswerk van Ludo Simons, ‘Geschiedenis van de uitgeverij in Vlaanderen’, vermeldt de drukkerij/uitgeverij van Verbeke niet. Wel wordt de firma Verbeke-Loys even vermeld (p. 50) maar dan enkel als drukkerij (in 1918) van ‘De Belgische Standaard’.

Toch is Verbeke ook belangrijk geweest in de geschiedenis van de Vlaamse literatuur en bibliofilie. De volgende gegevens komen uit ‘Vlaamse bibliofiele uitgaven 1830-1980’. De Sinte Katharina’s Drukkerij heeft in 1920 ‘Vlaamsche volksvertelsels’ van Guido Gezelle gedrukt. Deze drukkerij heeft ook gewerkt voor ‘Het Roode Zeil’ uit Brussel en ‘De Sikkel’ uit Antwerpen. Verbeke heeft o.a. ‘Substrata’ van Karel Van de Woestijne gedrukt –een bundel waaraan het tijdschrift Revolver in 2006 een themanummer wijdde. In 1924 –toen Substrata verscheen- heette de pers ‘Sinte Catherina Pers’, ze was gevestigd in Tramstraat 35. (De Brugse drukker Walleyn heeft in 1937 van dezelfde auteur ‘De boer die sterft’ gedrukt –tot voor kort kon men nog sporen van deze drukker op de Langerei zien.)

In ‘Het innerlijk blauw’, een keuze uit de dagboeken van André Gide, wordt Verbeke genoemd. Op 19 december 1918 corrigeert Gide het klad van zijn memoires zodat hij zelf, naast de drukker Verbeke, ook nog een exemplaar van zijn manuscript bezit. In een eindnoot vermeldt samenstelster Mirjam de Veth dat Verbeke de drukker van NRF is. Op p. 48 wordt Verbeke nogmaals vermeld als drukker van ‘Corydon’.

Het is echter de onvolprezen Sjoerd van Faassen die ons de meeste informatie kan geven (‘Ik heb iets bijna schoons aanschouwd: over leven en werk van P.C. Boutens 1870-1943’ (Schrijversprentenboek 34)). Verbeke heeft tien uitgaven voor P.C. Boutens gedrukt. Van Faassen schrijft dat de drukkerij van Verbeke een rechtstreekse concurrent was van de Antwerpse drukkerij Buschmann. Hij vermeldt ook dat het waarschijnlijk André Ruyters, de Belgische schoonbroer van André Gide (het was de tijd der André’s), is geweest die Verbeke (die ook voor Engelse uitgeverijen drukte) geïntroduceerd heeft bij ‘La nouvelle revue française’ (NRF).

Helaas is het archiefmateriaal van deze drukkerij onvindbaar.

 

Verbeke-modianoHodlerlin-sarraute
Advertenties