de filosofie van de vreugde

door johan_velter

Spinoza_2

Bij ASP uitgevers is het boek ‘Spinoza, filosoof van de blijheid’ verschenen. Het boek is door ‘Stipontwerpt’ vormgegeven alsof het een roman is. De letters van de voetnoten zijn zo slecht gezet dat je de punten van de letters ziet. (Er verschijnen veel boeken omdat universitairen nu eenmaal moeten publiceren.) Herman De Dijn echter doet zijn reputatie van Spinoza-kenner alle eer aan. Hij schetst de centrale rol van de blijheid in de ethiek van Spinoza. De wijze is niet onberoerd. Hij staat niet buiten de natuur of de maatschappij maar hij leeft in harmonie met de dingen om hem heen, met de wisselvalligheden van het leven. Bij Spinoza hebben we een merkwaardige mengeling van passiviteit en activiteit. De wijze kijkt van op afstand toe en tegelijkertijd handelt hij in de wereld. Ook Marin Terpstra heeft een verhelderend essay over een mogelijke spinozistische politiek geschreven. Het begrijpen vergroot de blijdschap (kennis is vreugde) en de blijdschap is natuurlijk ook weer een stimulans tot denken. Terpstra: ‘[…] mensen die zich in de omgang fatsoenlijk gedragen, brengen vreugde en dit leidt tot grotere betrokkenheid op de samenleving. Gaat het fatsoen achteruit, dan nemen de ergernissen toe.’

Ergernis geeft de samensteller van deze bundel, Tinneke Beeckman. Ze heeft boeddhistische meditatie gevolgd (een cursus van tien (10) dagen) en ziet nu het schemerlicht. Haar eerste alinea: ‘Hierover wil ik …fascineert me … heb ik … Oorspronkelijk had ik … Maar toen ik …, begon ik… Ik betoog …’.

Beeckman verbindt Spinoza met haar tiendaagse ervaring. Het boeddhisme en het denken van Spinoza staan mijlenver van elkaar –niet alleen in tijd en plaats. Het denken van Spinoza is een contextueel denken –hoe kan iemand dan zulke onzin uitkramen? Dat kan wanneer men abstractie maakt van alle mogelijke verschillen. Zo schrijft Beeckman: ‘Volgens het boeddhisme neem je ook ‘samskara’s’ mee uit je vorige levens. Dit aspect laat ik buiten beschouwing om me op de praktijk te concentreren.’ Wie over Spinoza wil schrijven, moet Spinoza lezen en beseft dan dat denken belangrijk is.

Advertenties